Het kennen van de belangrijkste druivenrassen is de basis voor zowel het theoretische als het proeftechnische gedeelte van het SDEN3-examen. Tijdens de toets wordt niet alleen gevraagd naar waar een druif groeit, maar vooral naar de interactie tussen de eigenschappen van de druif en de uiteindelijke wijnstijl.
Onderstaand overzicht bevat de 15 rassen die de kern vormen van de examenstof.
Blauwe druivenrassen: Structuur en kleur
Bij de blauwe druiven is het essentieel om het onderscheid te maken tussen rassen met veel tannine en een dikke schil, en rassen die meer rusten op hun zuren en fruitaroma's.
1. Cabernet Sauvignon
Deze druif staat bekend om zijn krachtige structuur. Door de dikke schillen en kleine bessen bevat de wijn van nature veel kleurstoffen en tannines.
Belangrijke regio's:: Bordeaux (vooral de linkeroever), Napa Valley (Californië), Coonawarra (Australië) en Chili.
Kenmerken:: Hoog gehalte aan tannine en zuren, vaak geschikt voor lange houtrijping.
Aroma's:: Cassis (zwarte bes), cederhout en potloodslijpsel. In koelere klimaten herken je vaak groene paprika; in warme klimaten neigt het fruit naar zwarte kersen.
Examenfocus:: Begrijp waarom deze druif vaak geblend wordt met Merlot om de tannines te verzachten.
2. Pinot Noir
De Pinot Noir is de "moeilijke" druif van de Bourgogne. Hij heeft een dunne schil en is gevoelig voor ziektes en klimaatwisselingen.
Belangrijke regio's:: Bourgogne, Champagne (als onderdeel van de blend), Oregon (VS) en Nieuw-Zeeland (Central Otago).
Kenmerken:: Weinig kleur (vaak licht robijnrood), hoog zuurgehalte en lage tot gemiddelde tannines.
Aroma's:: Framboos, aardbei en rode kersen. Bij oudere wijnen ontstaan aroma's van paddenstoelen, aarde en "wild".
Examenfocus:: Let op het verschil tussen de elegante Bourgogne-stijl en de fruitgedreven stijlen uit de Nieuwe Wereld.
3. Syrah / Shiraz
Hoewel de naam verschilt per regio, gaat het om dezelfde druif. De naamgeving zegt vaak iets over de stijl van de wijn.
Belangrijke regio's:: Noord-Rhône (Syrah), Barossa Valley en McLaren Vale in Australië (Shiraz).
Aroma's:: Zwarte peper, braam, drop en soms gerookt vlees of leer.
Examenfocus:: Syrah uit de Rhône is vaak strakker en peperiger, terwijl Shiraz uit Australië vaak rijper, alcoholischer en chocolade-achtig is.
4. Sangiovese
De trots van Italië en de basis van de meeste grote Toscaanse wijnen.
Belangrijke regio's:: Toscane (Chianti Classico, Brunello di Montalcino).
Kenmerken:: Hoge zuren en stevige tannines.
Aroma's:: Rode kersen, gedroogde kruiden (tijm, oregano), tomaat en leer.
Examenfocus:: Ken de synoniemen. In Montalcino noemen ze hem Brunello, in Montepulciano vaak Prugnolo Gentile.
5. Nebbiolo
Een druif die visueel bedrieglijk is. De wijn ziet er vaak licht uit (als een Pinot Noir), maar heeft een enorme structuur.
Belangrijke regio's:: Piemonte (Barolo en Barbaresco).
Kenmerken:: Zeer hoog tanninegehalte en zeer hoge zuren.
Aroma's:: Rozen, teer, kersen en truffel.
Examenfocus:: Onthoud dat Nebbiolo veel tijd nodig heeft om de tannines te verzachten. Het is een van de weinige druiven die een oranje-bruine kleurrand krijgt bij rijping.
6. Grenache / Garnacha
Een druif die van hitte houdt en vaak een hoog alcoholpercentage oplevert.
Belangrijke regio's:: Zuid-Rhône (Châteauneuf-du-Pape), Spanje (Priorat, Rioja) en Australië.
Aroma's:: Rijpe aardbeien, witte peper en gedroogde kruiden (garrigue).
Examenfocus:: Grenache wordt zelden alleen gebruikt in Frankrijk; het is de ruggengraat van de bekende GSM-blend (Grenache, Syrah, Mourvèdre).
7. Tempranillo
De belangrijkste druif van Spanje, die uitstekend reageert op houtrijping.
Belangrijke regio's:: Rioja en Ribera del Duero.
Kenmerken:: Gemiddelde zuren en tannines.
Aroma's:: Pruimen, aardbeien en door houtrijping vaak vanille, kokos en dille.
8. Merlot
Vaak de "vriendelijke" tegenhanger van Cabernet Sauvignon.
Belangrijke regio's:: Bordeaux (rechteroever: Pomerol en Saint-Émilion) en Chili.
Kenmerken:: Sappig met zachtere tannines.
Aroma's:: Pruim, chocolade en fruitcake.
Witte druivenrassen: Frisheid en aromatiek
Bij witte druiven let het examen vooral op het verschil tussen aromatische rassen (zoals Riesling) en rassen die hun karakter ontlenen aan de bodem of de kelder (zoals Chardonnay).
9. Chardonnay
Misschien wel de meest veelzijdige druif ter wereld. Chardonnay zelf is vrij neutraal, waardoor de keuzes van de wijnmaker bepalend zijn.
Belangrijke regio's:: Bourgogne, Champagne, Californië en Australië.
Aroma's:: Appel en citrus (koel), perzik en meloen (gematigd), ananas en mango (warm).
Examenfocus:: Begrijp technieken zoals houtrijping en malolactische omzetting (die de boterige smaak geeft). Chablis is het belangrijkste voorbeeld van Chardonnay zonder hout.
10. Sauvignon Blanc
Een druif die direct herkenbaar is door zijn stuivende geur en hoge frisheid.
Belangrijke regio's:: Loire (Sancerre, Pouilly-Fumé), Nieuw-Zeeland (Marlborough) en Bordeaux.
Aroma's:: Grapefruit, gemaaid gras, buxus en passievrucht.
Examenfocus:: Het verschil tussen de minerale, ingetogen stijl uit Sancerre en de uitbundige, tropische stijl uit Nieuw-Zeeland.
11. Riesling
De koning van de Duitse wijnbouw. Riesling kan alles: van kurkdroog tot edelzoet.
Belangrijke regio's:: Mosel, Rheingau, Elzas en Clare Valley (Australië).
Kenmerken:: Zeer hoge zuren en de eigenschap om terroir perfect weer te geven.
Aroma's:: Limoen, groene appel en bij oudere wijnen de bekende petroleum-noot (petrol).
12. Pinot Grigio / Pinot Gris
Dezelfde druif, maar een totaal andere stijl afhankelijk van waar hij vandaan komt.
Pinot Grigio (Italië):: Licht, fris, neutraal en bedoeld om jong te drinken.
Pinot Gris (Elzas):: Vol, rijk, vaak met een klein restzoetje en aroma's van honing en rijpe peer.
13. Gewürztraminer
Een ras dat je onmogelijk kunt missen bij een blinde proeverij.
Belangrijke regio's:: Elzas en Duitsland.
Kenmerken:: Weinig zuren, veel alcohol en een zeer krachtig parfum.
Aroma's:: Lychee, rozenblaadjes en tropisch fruit.
14. Chenin Blanc
Een veelzijdige druif die zowel voor mousserende als voor de mooiste zoete wijnen wordt gebruikt.
Belangrijke regio's:: Loire (Vouvray, Savennières) en Zuid-Afrika.
Aroma's:: Kweepeer, gele appel, honing en soms een vettig laagje (wolwas).
Examenfocus:: In Zuid-Afrika wordt deze druif vaak Steen genoemd.
15. Viognier
Een druif voor liefhebbers van volle, bloemige witte wijnen.
Belangrijke regio's:: Noord-Rhône (Condrieu) en de Languedoc.
Kenmerken:: Lage zuren, hoog alcoholpercentage en een bijna olieachtige textuur.
Aroma's:: Abrikoos, perzik en kamperfoelie.
Hoe leer je deze rassen voor het examen?
Het passief lezen van deze lijst is vaak niet voldoende om de details te onthouden. Een effectieve methode is het gebruik van flashcards. Noteer op de ene kant de naam van de druif en op de andere kant de regio's, aroma's en typische kenmerken.
Praktische tip: Probeer tijdens het studeren de theorie te koppelen aan de praktijk. Wanneer je leest over de hoge tannines van de Cabernet Sauvignon, is het zinvol om een glas Bordeaux te proeven en de stroefheid op je tandvlees bewust waar te nemen.
Wanneer je de kenmerken van deze 15 rassen beheerst, heb je een sterke basis voor zowel de theoretische vragen over regio's als het praktijkonderdeel waar je wijnen moet herkennen op basis van hun profiel.
Klaar om te oefenen?
Probeer 15 gratis examenvragen — geen account nodig.